2.ABDULHAMİT'İN OSMANLI DEVLETİNE SIĞINAN GÖÇMEN YAHUDİLERİ KORUMA İSTEĞİ
1891-1892 yıllarında Rusya'da Yahudi aleytarlığı şiddetlenince, Yahudiler Rusya'dan göç etmeye başladılar.Bu göç dalgası sonucu binlerce Yahudi İstanbul'a gelmiştir.
Bu Yahudiler İstanbul'dan Selanik,İzmir,İskenderiye ve Marsilya'ya sevk edilmişler ve mühim bir kısmında bu şehirlerden Arjantin'e gitmişlerdir.
Yahudilerin bu göçleri ve perişan halleri 2.Abdulhamit'e çok tesir etmiş olmalı ki, 1893 yılı Nisan ayında İstanbul'da Yahudi Hahambaşı Moşe Levi'yi huzuruna çağırarak , Rusya'dan ve diğer yerlerden kaçan Yahudilerden Türkiye'ye gelmek isteyenleri,Doğu Anadolu'ya yerleştirmek ve bunları IV. Orduya asker olarak almak istediğini,böylece Yahudilerle birlikte 10 bin kişilik bir kuvvet teşkil etmeyi düşündüğünü söylemiştir.
Hahambaşı Osmanlı padişahının Yahudi toplumuna bahşettiği bu şereften dolayı teşekkür etmiş ve konuyu Hahambaşılık Konseyine aktaracağını bildirerek,Türk Museviliği adına minnettarlığını ifade etmiştir.
Hahambaşı Moşe Levi ,bu görüşmeyi ve padişahın teklifini bütün hahamlara,konseye ve Musevi toplumunun genel kuruluna bir mektupla bildirmiştir.
17 hahamın imzasıyla hahambaşına verilen cevapta :
"Sultan'ın bahşettiği bu lütuftan duyulan minnettarlık ifade edildikten sonra, Yahudi göçmenlerinin askerliği kabul edilmekle beraber, bunların kendi dini ibadetlerine devam etmelerine izin verilmesinin de Padişah'tan rica edilmesi isteniyordu.
Abdulhamit konuyu Bakanlar Kuruluna göndermiştir.
Ancak Bakanlar Kurulu Musevi toplumunun Osmanlı saltanatına olan bağlılığı teyit etmesinden çok menmun kalmakla beraber, diğer gayrimüslimlerinde durumunu göz önüne alarak, Musevilerin Osmanlı ordusunda istihdamını zamansız bulmuştur.
Bu konuda böylece kapanmıştır. (Saygılarımla)
Tarihçi Enver Kabul
Kaynakça: Filistin Meselesi ve Arap İsrail Savaşları
Prof Dr Fahir Armaoğlu Kronik yayınları sayfa 28-29